Qırmızı Papaq — Şarl Perronun klassik nağılı

Qırmızı Papaq — Giriş

Bir kənddə elə bir balaca qız yaşayırdı ki, ondan şirinini tapmaq çətin idi. Onu gören hər kəs dərhal sevirdi, amma ən çox sevən elə nənəsi idi. Nənəsi nə qədər hədiyyə versə, az görünürdü. Nəhayət, nənə qızın ad gününə qırmızı rəngli gözəl bir papaq tikdi. Qız o gündən hər yerə həmin papaqla gedir, hamı onu Qırmızı Papaq deyə çağırırdı. Qırmızı Papaq sevinirdi ki, nənəsinin əli dəymiş hədiyyə onu həm qoruyur, həm də xatırladır: “Gərək ağıllı olum, çünki bu papağı sevən nənəm mənə həmişə xeyir-dua verib.”

Qırmızı Papaq — Ananın tapşırığı

Bir səhər ana piroq bişirdi. Evə gözəl qoxu yayıldı, sobanın cızıltısı sanki evin ritmini tutmuşdu. Ana dedi: “Qızım, Qırmızı Papaq, nənənin halını soruş. Bu piroqu və kərə yağı olan balaca qabı ona apar. Yoldan yayınma, yadlarla söhbətə dalma, tələs, amma tələsməmiş kimi — sakit və diqqətli get. Evinə çatanda əvvəlcə salam ver, sonra hədiyyələrini düzgün yerlərə qoy.” Qırmızı Papaq başı ilə təsdiqlədi: “Ana, söz verirəm. Qırmızı Papaq yoldan çıxmaz!”

Qırmızı Papaq — Yol hazırlığı və xatırlatmalar

Qırmızı Papaq səbətini yoxladı: piroq səliqə ilə örtülmüş, kərə yağı qabı möhkəm bağlanmışdı. Suyunu da götürdü, çünki ana demişdi: “Meşə uzun yoldur, susuz qalma.” Qapıdan çıxanda ana yenə xatırlatdı: “Qızım, yol iki cığırdan ibarətdir: biri uzun, biri qısa görünə bilər, amma ən təhlükəsızı səndən tələb olunan yoldur. Qırmızı Papaq, yaddan çıxarma.” Qırmızı Papaq dilində ana sözünü təkrarlaya-təkrarlaya evdən çıxdı; papağı günəş işığında parıldayırdı.

Qırmızı Papaq — Meşədə canavarla görüş

Meşə səhərin erkən çağı idi: quşlar nəğmə, yarpaqlar xışıltı, şeh damlaları parıltı ilə “xeyirli yol” deyirdi. Elə bu vaxt qarşısına boz bir canavar çıxdı. Qırmızı Papaq hələ yad heyvanlarla söhbətin təhlükəli ola biləcəyini bilmirdi. Canavar dilini yalayıb, sanki mədəni bir varlıq kimi salam verdi: “Salam, Qırmızı Papaq! Hara belə tələsirsən?” Qırmızı Papaq nəzakətlə cavab verdi: “Nənəmin yanına gedirəm; piroq və kərə yağı aparıram.” Canavar qızın sözlərini diqqətlə dinlədi, gözləri hiyləgərcəsinə işıldadı. O, içindən düşündü: “Əvvəl nənə, sonra Qırmızı Papaq — belə etsəm, səs-küy salınmaz.”

Canavar soruşdu: “Nənən harda yaşayır?” Qırmızı Papaq dedi: “Dəyirmandan o yandakı kənddə, kənardakı ilk evdə.” Canavar öz niyyətini gizlətməyə çalışdı: “Elə isə belə edək: mən bu cığırla gedim, sən də o biri cığırla. Görək, kim tez çatar.” Deyib sayrışan kölgələr arasında sürətlə yoxa çıxdı. Qırmızı Papaq isə öz sürəti ilə, ehtiyatla addımlamağa davam etdi.

Qırmızı Papaq — Çiçək buketi və yoldan yayınma

Yol uzandıqca meşə daha da rəngbərəng görünürdü: moruğu xatırladan qırmızılar, təzə otun yaşılı, alçaq kolların nazlı çiçəkləri… Qırmızı Papaq bir anda düşündü: “Nənəm çiçəkləri sevir. Bir kiçik buket aparsam sevinər.” Qırmızı Papaq bu xeyirli niyyətlə yoldan azacıq kənara çıxdı. Bir çiçək dərdi, sonra daha gözəli görünüb onu da götürdü; buket böyüdükcə böyüdü. Hər dəfə “bəsdir” deyəndə, başqa bir çiçək “məni də götür” deyirmiş kimi cazibə edirdi. Qırmızı Papaq nəhayət dayandı: “Bəsdir, sözümün üstündə durmalıyam.” Səbətini düzəltdi, papağını çəkdi və yenidən əsas cığıra qayıtdı.

Qırmızı Papaq — Nənənin evi və qapı ipi

Bu zaman canavar artıq nənənin evinə çatmışdı. Qapını döydü: “Tuk-tuk!” Nənə zəif səsi ilə soruşdu: “Kimdir?” Canavar incə səs çıxarıb dedi: “Mənəm, nəvəniz Qırmızı Papaq; piroq və kərə yağı gətirmişəm.” Nənə yataqda idi, səhhəti yerində deyildi və həqiqətən nəvəsinin gəldiyini sandı: “Qapının ipini çək, qapı açılacaq, bala!” Canavar ipi çəkdi, içəri keçdi və nənəyə hücum edib onu uddu. Sonra evi səliqəyə salmış kimi göstərib yatağa uzandı, yorğanı burnuna qədər çəkdi və Qırmızı Papaqı gözləməyə başladı.

Qırmızı Papaq — “Nənə” ilə qəribə söhbət

Qırmızı Papaq nəhayət evin qapısına çatdı, astaca döydü: “Tuk-tuk!” İçəridən xırıltılı bir səs eşidildi: “Kimdir?” Qırmızı Papaq bir anlıq tərəddüd etdi: “Nənəm soyuqlayıb?” Sonra səsini eşitdirib dedi: “Mənəm, nəvəniz; piroq və kərə yağı gətirmişəm.” İçəridən yenə gəldi: “Qapının ipini çək, bala.” Qırmızı Papaq otağa daxil oldu: ev tanış idi, amma sanki təzəcə sükut hopmuşdu. “Nənə” yorğanın altında idi, papağı burnuna qədər enmişdi.

Qırmızı Papaq ehtiyatla yaxınlaşdı və soruşdu: “Nənə, əllərin niyə bu qədər böyükdür?” — “Səni möhkəm qucaqlamaq üçün, balam.” — “Bəs gözlərin niyə belə böyüyüb?” — “Səni yaxşı görmək üçün.” — “Dişlərin niyə bu qədər böyükdür?” — Canavar dayana bilmədi: “Səni tez yemək üçün!” deyə nərildədi və Qırmızı Papağın üstünə atıldı. Qırmızı Papaq nə baş verdiyini anlamamışdı ki, canavar onu da uddu.

Qırmızı Papaq — Odunçuların gəlişi və xilas

Elə bu vaxt yaxınlıqdan odunçuların səsi eşidildi. Onlar evin yanından keçərək içəridəki qarışıqlığı hiss etdilər. Qapı açıldı, odunçular vəziyyəti anladı və canavarı zərərsizləşdirdilər. Hər şey cəmi bir anlıq baş verdi. Qısa müddət sonra nənə də, Qırmızı Papaq da salamat halda yenidən nəfəs aldılar. Ev sanki günəş görmüş kimi isinmiş, isti və rahat olmuşdu. Qırmızı Papaq odunçulara təşəkkür etdi və düşündü: “Yadda saxla, Qırmızı Papaq: ana sözündən çıxma!”

Qırmızı Papaq — Nəticə və dərs

Nağıl sadədir, amma dərsi böyükdür: yolda tanımadığın biri ilə dayanıb uzun-uzadı söhbət etmək təhlükəlidir; gözəl çiçəklər, rənglər və şirin sözlər bəzən insanı məqsədindən yayındıra bilər. Ən əsası, böyüklərin nəsihətinə qulaq asmaq və yoldan yayınmamaq lazımdır. Qırmızı Papaq anasının dediklərini daha yaxşı anladı: salamı vaxtında vermək, hədiyyəni düz yerinə qoymaq, ən əsası isə təhlükəsizliyi hər an düşünmək lazımdır. Nənə isə nəvəsini qucaqlayıb dedi: “Qırmızı Papaq, sənin yaxşı niyyətin məni sevindirir. Amma bundan sonra yolun necə vacib olduğunu unutma.” Odunçular təbəssümlə əl elədilər: “Ağıllı qızlar Qırmızı Papaq kimi sözə baxar, meşəni sevər, amma qaydanı da unutmurlar.”

Bu gündən sonra Qırmızı Papaq daha diqqətli oldu. Meşəni yenə sevdi, çiçəklərə baxdı, quş nəğmələrini dinlədi — amma əvvəlcə yolunu, sonra məqsədini, sonra da nənəsinin sevincini düşündü. Beləcə, Qırmızı Papaq nağılının sonu sevincli və ibrətamiz oldu.

Daha çox nağıl üçün Nağıllar və hekayələr bölməsinə baxın.

Qırmızı Papaq — Söz izahları

• Qapı ipi — köhnə kənd evlərində qapını içdən açan sadə ip mexanizmi; ipi çəkdikdə qapı açılır.
• Çiçək buketi — yolda dərilmiş gül-çiçəklərdən yığılmış dəstə; burada diqqəti əsas yoldan yayındıran cazibədir.
• Odunçular — meşədə ağac kəsən peşə sahibləri; bu nağılda xilasedici obraz kimi çıxış edirlər.
• Kərə yağı qabı — kiçik gil və ya şüşə qab; Perron versiyasında Qırmızı Papaq onu nənəsinə aparır.

Qırmızı Papaq — Tez-tez verilən suallar

1) “Qırmızı Papaq” bu məqalədə hansı versiyadır?

Bu, Şarl Perronun klassik versiyasının orijinal süjetinə sadiq Azərbaycan tərcüməsidir — odunçular vaxtında yetişir və xilas səhnəsi uşaqyönümlü tonda təqdim olunur.

2) “Qırmızı Papaq” — Perron və Qrim versiyalarının əsas fərqi nədir?

Perron versiyasında xilas səhnəsi daha yumşaqdır və odunçular gəlib kömək edirlər; Qrim versiyasında bəzi motivlər (məsələn, daşlarla final) fərqli təqdim oluna bilər.

3) “Qırmızı Papaq” uşaqlara hansı dəyərləri aşılayır?

Yadlarla ehtiyat, böyüklərin nəsihətinə qulaq asmaq, yoldan yayınmamaq, hədiyyəni məqsədinə vaxtında çatdırmaq və ailə qayğısı.

4) Niyə zorakı detallardan qaçınılır?

“kirpi.az” uşaq auditoriyasına yönəlib; buna görə xilas səhnəsi qeyri-zorakı, ümidverici və pedaqoji tonda təqdim olunur.