Qanadlı səyahətçilər – Quşların cənuba uçuşunun sirri

İçindəkilər

• Payızda səfər
• Yemək və istilik
• Xəritəsiz yol
• Evə qayıdış
• Uşaqlar üçün nəticə
• Söz izahları
• Tez-tez verilən suallar

Payızda səfər

Payız gələndə səmada böyük bir mənzərə yaranır: minlərlə quş qanadlarını açaraq “V” şəklində düzülür və birlikdə cənuba doğru uçur. Buna miqrasiya deyilir — quşların mövsümə görə köçü. Onlar uzaq ölkələrə gedir, sonra yenidən doğma yerlərinə qayıdırlar. Bu səyahət min kilometrlərlə məsafəni əhatə edə bilər!

Yemək və istilik

Qışda meşələr və tarlalar soyuyur, həşəratlar gizlənir, çaylar donur. Quşların yeməyi azalır, bəzi yerlərdə isə tam itir. Bu zaman quşlar isti iqlimə — cənuba üz tutur. Orada qida boldur, ağaclar yaşıldır, su dondurucu deyil.
Məsələn, qaranquşlar Afrikaya, turnalar isə Hindistana qədər uçurlar. Bəziləri 10 000 kilometr məsafə qət edir! Bu, onların dözümünü və gücünü göstərir.

Xəritəsiz yol

Heç düşündünüzmü, quşlar bu qədər uzaq məsafədə yolu necə tapırlar? Onların əllərində nə xəritə var, nə də kompas. Təbiət onlara möcüzəvi bacarıq verib.
Onlar günəşin mövqeyinə, gecə ulduzlarının düzülüşünə və hətta Yer kürəsinin maqnit sahəsinə əsasən istiqamət tapırlar.
Təəccüblüsü budur ki, cavan quşlar da heç vaxt uçmasalar da, hara getməli olduqlarını sanki genetik olaraq bilir. Bu, təbiətin sirli naviqasiyasıdır!

Evə qayıdış

Yaz gələndə hava isinməyə başlayır, qarlar ərir, çaylar yenidən axmağa başlayır. Bu zaman qanadlı səyahətçilər öz doğma yurdlarına geri dönürlər.
Onlar köhnə yuvalarını tapır, bəzən də yenisini qururlar. Hər yaz eyni ağacda qaranquşların görünməsi təsadüfi deyil.
Quşlar baharı gətirir, təbiətə can verir, çünki toxumları daşıyır, zərərverici həşəratları yeyir və tarazlığı qoruyurlar.

Uşaqlar üçün nəticə

Quşlar bizə çox vacib bir dərs verir: həyat daim hərəkətdədir. Təbiət dəyişir, amma uyğunlaşanlar yaşayır.
Payızda quşlar isti yerlərə uçur, yazda isə geri dönərək bizə istilik, səs və sevinc gətirirlər.
Gələn dəfə səmaya baxanda “V” şəklində uçan dəstəni görsən, bil ki, bu, cəsur səyahətçilərin evə dönüş yoludur.

Söz izahları

• Miqrasiya — canlıların mövsümə görə bir ərazidən digərinə köçməsi.
• Zərərverici — bitkilərə və təbiətə zərər vuran həşərat və canlılar.
• Maqnit sahəsi — Yer kürəsinin görünməz qüvvə xətti, istiqaməti göstərən təbii kompas.

Tez-tez verilən suallar

Quşlar niyə cənuba uçur?

Çünki qışda soyuq olur, yemək azalır. Cənubda istilik və qida çoxdur, yaşamaq daha asandır.

Onlar yolu necə tapırlar?

Quşlar günəş, ulduzlar və Yer maqnit sahəsinə əsasən istiqamət götürürlər. Bu, təbiətin möcüzəsidir.

Quşların təbiətdə rolu nədir?

Onlar toxum yayır, zərərvericiləri yeyir və ekosistemin tarazlığını qoruyurlar.

Kirpi Nuk-un digər macəralarını buradan oxu.