Ovçu və dostları

Giriş

Bir vaxtlar mərdanə bir ovçu yaşayırdı — gözü iti, əli çevik idi; ovdan heç vaxt əliboş dönməzdi.
Onun yolu hər dəfə insanlarla kəsişir, mərhəməti yeni hekayələrin qapısını açardı. Bu nağıl səxavətin insanı
dostluğa aparan yol olduğunu göstərir.

Birinci yaxşılıq — kəndliyə pay

Gündüzün bir vaxtı ovçu evə dönərkən kasıb bir kəndli ilə rastlaşdı.
Kəndli dedi: “Ovun bol olsun, ay atıcı! Görürəm, əldə etdiklərin çoxdur. Yəqin baha satacaqsan?” Ovçu cavab verdi:
“Burada bahalı olan yalnız gözün dəqiqliyi və əlin çevikliyidir. Başqaları nə qiymət verər — bilmirəm;
amma sənə məmnuniyyətlə sataram: nə qədər bacarırsansa, onu ver.”

Kəndli ah çəkdi: “Vergilər məni tam tükətmişdir. Evim-eşiyim bomboş, həyətimdə bircə at qalıb. Unla su — bizim bütün yeməyimizdir.
Yeni məhsula qədər necə tab gətirəcəyimizi bilmirəm.” Ovçu dedi: “Elə isə al — mənə pul lazım deyil; halalın xoşun olsun.”
Kəndli ovunu götürüb minnətdarlıq etdi: “Bu andan məni dostun bil. Yolun nə vaxt evimdən keçsə, qapım sənə həmişə açıqdır.”

İkinci yaxşılıq — qoca xidmətçiyə dayaq

Bir neçə gün keçdi. Ovçu yenə ovladı və şəhərə girəcəyində qoca bir kişini hasarın kənarında uzanmış gördü.
“Ata, nə haldasan?” — soruşdu. Qoca dilləndi: “Ah, oğul, xəstəyəm, qocalmışam. Ömrüm boyu padşahın sarayında xidmət etdim,
verilənlə dolandım. İndi gücüm yoxdur, işləyə bilmirəm; qayğı göstərən də yoxdur, yeməyə də nəyim var?”

Ovçu dedi: “Bu ovun hamısını götür.” Qoca: “Yox, oğul, necə alım? Bu, bahalıdır,” — dedi.
Ovçu gülümsədi: “Bahalı olan yalnız gözün dəqiqliyi və əlin çevikliyidir; dərin rahatlıqla ovladım. Götür — bir həftəlik
bəs edər. Sağlam ol.” Qoca kövrəldi: “Sağ olduğum müddətcə məni dostun say. Yanımdan keçsən, hökmən içəri buyur.”

Üçüncü yaxşılıq — borclunu azad etmək

Bir neçə gün sonra ovçu yenə dağa çıxdı. Qayıdarkən geniş açıq darvaza gördü. Var-dövlət içində bir
varlı evinin önündə xalça üstə çay içirdi. Qapı qarşısında, torpaqda çəkilmiş dairə içində bir
borclu oturmuşdu. Ovçu soruşdu: “Niyə buradasan? Sürçmən nədir?” Adam dedi: “Bu varlıya borcluyam,
ödəyə bilmirəm. Məni bu dairəyə oturtdu; axşama qədər bir kəs çıxıb məni azad etməsə, sabahdan onun qulu olacağam.
Məni kim alar? Varlı qohumum yoxdur.”

Ovçu ucaldı: “Olmaz — azadlıq alver mövzusu deyil! Al — bütün ovumu apar, borcunu ver, çıx get.”
Borclu sevindi, ovçu isə “Bir gün qonağın olacağam,” — deyə ayrıldı. Borclu dedi: “Qapım sənin üçündür; keçməsən incilərəm.
Bu gündən məni dostun say.”

Padşahın ovunda hadisə

Tezliklə ovçu yenə meşəyə getdi, amma bu dəfə uğur qazanmadı. Geriyə dönmək istəyərkən padşahın ov dəstəsi
ilə rastlaşdı. Padşah izinə düşdüyü ceyrana atəş açsa da, hədəfə dəymir, xidmətçilər isə heyvanı halqaya almışdılar.
Ovçu da sətri tamamlayıb səssizcə kəmərə dayandı. Heyvan birdən ovçunun yanından bıçaq kimi sıyrılıb dağa can atdı.
Padşah bir daha atəş açdı — yenə də dəymədi. Ovçu yayı gərdi, oxu buraxdı — heyvan yerə sərildi.

Padşah qəzəbləndi: “Cəsarət edib mənim ovuma qoşuldun, mənim qənimətimi vurdun!” — deyə əmr verdi:
ovçunu dar ağacına aparsınlar.

Son mühakimə və dostların sınağı

Şəhərə gətirib dar ağacına çıxaranda ovçu səsləndi: “Ağa padşah, iki saat möhlət ver! Dostlarımla halallaşım.”
Padşah bu istəyinə təəccüb etsə də, möhlət verdi və əsgərlərə dedi: “Arxasınca gedin. İki saat tamam — hökm icra.”
Padşah özü də qapıçı köşkündə kəndli paltarı geyib gizlicə dalınca düşdü: görək, ovçunu kim və necə qarşılayacaq.

Birinci dost

Ovçu kəndli dostunun qapısını döydü. Dostu onu görən kimi sevindi. Ovçu dərhal başına gələnləri anladdı.
Kəndli dedi: “Dayan, kədərlənmə. Yeganə atımı padşaha aparıb səni azad etməsini diləyəcəyəm.” Padşah
kənardan eşidib düşündü: “İnanılmaz! Adam son atını bağışlamaqdan çəkinmir.”

İkinci dost

Sonra ovçu qoca dostuna baş çəkdi. Qoca onu qucaqlayıb dinlədi və dedi:
“Səni bu dərdə salmayacağam! Ömrüm boyu padşaha xidmət etmişəm — diz çöküb xahiş edəcəyəm. Əgər bir kəsin başı gərəkdirsə,
mənim ağ saçlı başımı alsın!” Padşah bunu da eşidib heyrətə gəldi: “Kim öz canını qurban verər?”

Üçüncü dost

Ovçu borclu dostunun qapısına yaxınlaşdı. Qapı açıldı; dostu onu bağrına basıb dedi:
“Bu gün ovun olmasa da, mən səni qonaq edərəm.” Ovçu: “Mən özüm ov olmuşam,” — deyib olanları danışdı.
Dostu qışqırdı: “Bu, baş verməyəcək! Padşah səni həqiqətən öldürmək istəsə, qılıncla üstünə atılacağam!”
Padşah içində qəzəbləndi: “Mənə qılınc qaldırmaq?!”

Hökmün anı

Onlar saraya yetəndə padşah əsl libasını geyib yerini aldı və dar ağacı quruldu. Urusetçi ipi ovçunun
boynuna keçirdi. Elə bu vaxt birinci dost atını gətirib yalvardı: “Ağa padşah, atımı qəbul et, dostumu bağışla!”
Padşah susdu. Qoca dost diz çökdü: “Ağa, bir ömür xidmət etdim; xahişim budur — onu bağışla, məni cəzalandır.”
Padşah yenə susdu — təəccüb içində dostluğun böyüklüyünə baxırdı. Birdən üçüncü dost bir söz demədən
qılıncına atılıb padşaha tərəf cumdu. Padşah qorxub geri çəkildi; hamı bunun əfv işarəsi olduğunu düşünüb ipi
ovçunun boynundan açdı. Meydan sevincə qərq oldu: “Həqiqi dostluq padşah qəzəbindən də güclüdür!”

Padşah isə sarayın ən uzaq otağına çəkilib tək qaldı. Ürəyində titrəyirdi: “Mənim dostum yoxdur!”

Nəticə və dərs

Ovçunun səxavəti üç qapıda dosta çevrildi; sınaq vaxtı isə hər biri fədakarlıq göstərdi:
biri malını, biri canını, biri cəsarətini ortaya qoydu. Nağıl öyrədir: yaxşılıq tohumdur — vaxtı gələndə
dostluq kimi cücərir; dostluq isə insanı ən sərt sınaqlardan keçirib üzüağ çıxarır.
Daha çox nağıl üçün Nağıllar və hekayələr bölməsinə də baxın.

Söz izahları

• Dairə — borclunun azad edilməyənə qədər içində saxlandığı, yerə çəkilmiş hədlənmiş çevrə.
• Urusetçi — dar ağacında hökmü icra edən cəllad.
• Car çəkmək — ucadan elan etmək, xəbəri hər yana yaymaq.
• Halqa — ovda heyvanın çıxışını kəsmək üçün qurulan canlı sətr/çevrə.
• Səxavət — könüldən gələn sədaqətli paylaşma, comərdlik.

Tez-tez verilən suallar

1) Nağılın əsas mövzusu nədir?

Səxavət, dostluq və fədakarlıq. Yaxşılıq edən, sonda yaxşılıq görür.

2) Niyə padşah ovçunu cəzalandırmaq istədi?

Ovçunun padşahın ovuna qoşulub qəniməti vurmasını hörmətsizlik saydı. Amma sonradan dostluğun gücünü görüb çəkildi.

3) Üç dost nəyi simvolizə edir?

Birincisi — maldan keçmək, ikincisi — candanca dayanmaq, üçüncüsü — qorxuya qalib gəlmək.

4) Uşaqlar bu nağıldan nə öyrənirlər?

Paylaşmağı, vəfalı olmağı, ədalət qarşısında səsini qaldırmağı və dostluğa dəyər verməyi.