Cumbulu və Şam Ağacı

İçindəkilər

• Cumbulu və Şam Ağacı – başlanğıcı
• Cumbulu və Şam Ağacı: dırmanma macərası
• Danışan meşə dostları və Cumbulu
• Cumbulu və Şam Ağacı: ağıllı dərs
• Söz izahları
• Tez-tez verilən suallar

Cumbulu və Şam Ağacı – başlanğıcı

Biri var idi, biri yox idi, bir xarrat baba var idi. Bu baba çox mehriban, amma eyni zamanda nizam-intizamı sevən bir insan idi. Onun əlləri illərin zəhmətini daşıyırdı, hər barmağında ağacın iyi, mişarın səsi gizlənmişdi. Kəndin hamısı onu “usta baba” deyə çağırardı.

Bu xarrat babanın çox gümrah bir nəvəsi var idi. O qədər kiçik idi ki, kəndin uşaqları onu görəndə gülər, “balaca Cumbulu gəlir!” — deyərdilər. Baba ona “Cumbulu” adını elə balacalığından vermişdi — həm şirin, həm də çevik idi. Cumbulu babasını çox sevirdi. Baba hara gedirdisə, o da ardınca düşər, “Mən də səninlə gələcəyəm!” deyərdi. Bu, Cumbulu və Şam Ağacı nağılının başlanğıcı idi.

Bir gün baba meşəyə odun gətirməyə hazırlaşdı. Səhər günəşi təzəcə dağların arxasından boylanırdı. Baba baltasını, kəndirini götürdü və Cumbulunu da özü ilə apardı. Meşəyə çatanda o, nəvəsini hündür, yaşıl bir şam ağacının altında oturtdu.

— Sən burada bir az dincəl, mən də bir az odun yığım, sonra gedərik, — dedi və gülümsəyib uzaqlaşdı.

Cumbulu babasının uzaqlaşan addımlarına baxdı, sonra quşların cəh-cəhinə qulaq asdı. Meşə o qədər sakit və gözəl idi ki, sanki nəfəs alırdı. Lakin balaca uşaq tez darıxdı. Oturdu, daşla oynadı, bir neçə yarpaq topladı. Amma çox çəkmədi, gözləri ağacın uca budaqlarına sataşdı və belə başladı Cumbulu və Şam Ağacı macərası.

Cumbulu və Şam Ağacı: dırmanma macərası

“Oy, necə də hündürdür bu ağac!” — deyə Cumbulu həyəcanla dilləndi. “Əgər mən onun təpəsinə çıxarsam, bütün meşəni görə bilərəm!” — deyə düşündü və dırmaşmağa başladı.

O, ağacın kökünü qucaqlayıb ilk budağa qalxdı. Külək yarpaqları yelləyir, ağac xışıltı ilə danışırdı. Birdən sanki ağacın içindən bir səs eşidildi:

— Ey, Cumbulu, dırmaşma! Mən çox hündürəm. Əgər yıxılsan, baban çox kədərlənər.

Cumbulu gülümsədi: — Narahat olma, mən güclüyəm, yıxılmaram! — dedi və dırmaşmağa davam etdi. Bu, Cumbulu və Şam Ağacı hekayəsində ən maraqlı an idi.

Danışan meşə dostları və Cumbulu

Birdən bir arı uçub gəldi. Günəşin işığında onun qanadları qızıl kimi parıldayırdı. Arı Cumbulunun başı üzərində fırlanıb dedi:

— Ey, Cumbulu, çox yuxarı qalxma, yoxsa səni sancaram!

Cumbulu bir anlıq dayandı, amma sonra arıya gülümsəyib dedi: — Mən sənin dostunum, niyə məni sancasan ki?

Arı “vızz” eləyib uzaqlaşdı. Cumbulu rahat nəfəs aldı və yenə ağaca qalxdı. Bu dəfə kolların arasından bir köstəbək çıxdı, torpağı qazıb başını qaldırdı:

— Cumbulu, çıxma! Yıxılarsan, ağlayarsan. Sonra demə ki, köstəbək əmi gördü, demədi! — deyib yenə torpağın altına girdi.

Balaca Cumbulu onun sözlərinə də fikir vermədi. Elə bu vaxt ağacın budağına bir ağacdələn qondu. Dimdiyi ilə ağacı “taq-taq” eləyib dedi:

— Şam ağacı, bu uşağa niyə icazə verirsən? Görmürsən, yıxılacaq?

Ağac dərin bir nəfəs alıb cavab verdi: — Mən qoymuram, amma o, məni eşitmək istəmir. İnsanlar bəzən qulaq asmaq yerinə inad edirlər.

Birdən uzaqdan bir sağsağan uçub gəldi, səsi ilə bütün meşəni oyatdı:

— Köməyə gəlin, Cumbulu ağaca çıxıb! Bu uşaq yıxılacaq!

Cumbulu və Şam Ağacı: ağıllı dərs

Sağsağanın səsini eşidən baba dərhal gəldi. Nəfəsi kəsilmişdi, ürəyi qorxu ilə döyünürdü. Gördü ki, Cumbulu ağacın yarısına qədər dırmaşıb, başını yuxarı qaldırıb ulduzlara baxır. Baba onun yanına yaxınlaşıb əllərini uzatdı.

— Cumbulu, balam, düş aşağı. Bu cəsarət deyil, inadkarlıqdır, — dedi yumşaq səslə.

Cumbulu babasının səsini eşidən kimi dayandı, geri baxdı. O, babasının üzündəki qayğını görəndə ürəyi yumşaldı. Aşağı endi. Baba onun əllərini tutub gülümsədi:

— Adam məsləhətə qulaq asar, oğlum. Ağıllı məsləhət insanı qoruyar, qulaq asmaq isə ağıllılıqdır.

Bu hadisədən sonra Cumbulu hər dəfə kiminsə nəsihətini eşidəndə əvvəl düşünərdi. Meşə dostları da onu görəndə gülümsəyər, “Artıq o, ağıllanıb” deyərdilər.

Beləcə, Cumbulu və Şam Ağacı nağılında balaca qəhrəman babasından, ağacdan və təbiətdən böyük bir dərs aldı — dostların səsi, bəzən küləyin pıçıltısı kimi sakit olsa da, həmişə hikmət daşıyır.

Söz izahları

• xarrat — taxtadan əşyalar düzəldən usta, dülgər.
• gümrah — sağlam, canlı, şux, enerjili.
• dincəl — istirahət et, bir az rahatla.
• hündür — uca, boyu çox olan.
• köstəbək — yer altında yaşayan, torpaq qazmaqla məşğul olan heyvan.
• məsləhət — doğru yol göstərən söz, ağıl verən fikir.

Tez-tez verilən suallar

Cumbulu və Şam Ağacı nağılında nə baş verir?

Balaca Cumbulu meşədə babasının sözünə qulaq asmadan ağaca çıxır, amma təbiət ona ağıllı bir dərs verir. Bu hadisə uşaqlara diqqətli və müdrik olmağı öyrədir.

Cumbulu və Şam Ağacı hekayəsi uşaqlara nə öyrədir?

Nağıl uşaqlara böyüklərin məsləhətinə qulaq asmağın vacibliyini və təbiətin səsini dinləməyin dəyərini öyrədir.

Bu nağılda heyvanların rolu nədir?

Heyvanlar dostluq, qayğı və xəbərdarlıq rəmzidir. Onlar Cumbulunu qorumaq istəyirlər, bu da uşaqlara birgə məsuliyyət hissini aşılayır.

Kirpi Nuk-un digər macəralarını buradan oxu.